Ewangelia Tomasza – treść i stanowisko Kościoła

Ewangelia Tomasza – czym jest i dlaczego nie należy do kanonu?

Ewangelia Tomasza to koptyjski zbiór 114 powiedzeń przypisywanych Jezusowi, bez opowieści o Jego narodzeniu, cudach, męce i zmartwychwstaniu. Kompletny tekst odkryto w 1945 roku w Nag Hammadi w Egipcie, a Kościół katolicki nie zalicza go do kanonu Nowego Testamentu. Liczba 114 logiów wynika z zachowanego rękopisu omawianego m.in. przez ks. prof. Wincentego Myszora.

To ważne rozróżnienie, zwłaszcza gdy internet przedstawia ten utwór jako „ukrytą piątą Ewangelię”. Nie jest nią. Słowo „ewangelia” w tytule opisuje starożytny gatunek i przypisanie tekstu Tomaszowi Apostołowi Didymosowi, a nie potwierdzone autorstwo ani natchnienie biblijne.

Czy Ewangelia Tomasza opowiada historię życia Jezusa?

Nie, Ewangelia Tomasza nie prowadzi czytelnika przez życie Jezusa, ponieważ zawiera krótkie wypowiedzi i dialogi bez chronologicznej narracji. Nie znajdziemy w niej opisu Betlejem, publicznej działalności w Galilei, Ostatniej Wieczerzy, krzyża ani pustego grobu.

W Ewangelii Marka, Mateusza, Łukasza i Jana słowa Jezusa są osadzone w wydarzeniach, relacjach z uczniami i historii zbawienia. W tekście z Nag Hammadi dominują logia Jezusa, często opatrzone wezwaniem do odnalezienia ich ukrytego znaczenia. To zasadniczo zmienia jego perspektywę teologiczną.

Ile powiedzeń zawiera Ewangelia Tomasza?

Ewangelia Tomasza zawiera dokładnie 114 numerowanych logiów, czyli krótkich wypowiedzi przypisywanych Jezusowi. Ich układ nie tworzy kazania ani cyklu wydarzeń, lecz zbiór sentencji, przypowieści i zagadkowych odpowiedzi.

Przy pierwszej lekturze łatwo pomylić podobieństwo pojedynczego zdania z zgodnością całej nauki. To błąd. Ten sam motyw – na przykład ziarno gorczycy – może wystąpić także w Ewangelii kanonicznej, lecz jego sens ujawnia się dopiero w szerszym kontekście wiary w Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego.

• Logion 1 – otwiera zbiór wezwaniem do odnalezienia interpretacji słów, co podkreśla rolę ukrytej wiedzy.
• Logia 9 i 20 – nawiązują do znanych przypowieści o siewcy i ziarnie gorczycy, obecnych także u synoptyków.
• Logion 13 – przedstawia szczególną relację Jezusa z Tomaszem, co wzmacnia literacki autorytet przypisany Didymosowi.
• Logion 22 – używa symbolicznego języka o „uczynieniu dwóch jednym”, typowego dla spekulacji interpretacyjnych.
• Logion 114 – zawiera trudną wypowiedź o Marii i „uczynieniu jej mężczyzną”, niezgodną z katolickim rozumieniem godności kobiety i człowieka.

Zdanie, które można przytoczyć bez dalszego kontekstu, brzmi prosto: Ewangelia Tomasza jest zbiorem 114 logiów, a nie piątą narracją o życiu, śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa.

Odkrycie w Nag Hammadi w 1945 roku – co znaleziono?

Odkrycie w Nag Hammadi w 1945 roku ujawniło koptyjski kodeks zawierający Ewangelię Tomasza pośród 13 rękopiśmiennych kodeksów z Górnego Egiptu. Biblioteka z Nag Hammadi powstała w IV wieku, lecz przekazuje przekłady starszych tekstów greckich; nie oznacza to jednak, że wszystkie treści są apostolskie.

Według relacji związanej z odkryciem egipski chłop Muhammad Ali znalazł gliniane naczynie w okolicy Nag Hammadi. Dalsze dzieje rękopisów były zawiłe: część kart krążyła prywatnie, a następnie badacze i instytucje zabezpieczyli zbiór. Dla historii chrześcijaństwa był to wielki moment źródłowy, nie odkrycie „zakazanej Biblii”.

Kto odnalazł Ewangelię Tomasza i kiedy?

Muhammad Ali, egipski mieszkaniec okolic Nag Hammadi, miał odnaleźć naczynie z kodeksami w grudniu 1945 roku. Data odnosi się do znaleziska rękopisów, a nie do czasu napisania Ewangelii Tomasza.

W naukowej rozmowie trzeba oddzielić trzy daty: przypuszczalny czas greckiego utworu, datę wykonania koptyjskiego odpisu oraz rok jego współczesnego odnalezienia. Mieszanie tych etapów daje atrakcyjną, ale fałszywą opowieść o rzekomo „ukrytej przez Kościół” księdze.

Czym są wcześniejsze greckie fragmenty z Oksyrynchos?

Fragmenty z Oksyrynchos to trzy greckie papirusy, zwykle łączone z logiami znanymi z Ewangelii Tomasza, datowane na II lub III wiek. Pokazują one, że część tradycji krążyła po grecku przed sporządzeniem koptyjskiego kodeksu z Nag Hammadi.

Oksyrynchos nie dostarcza pełnej Ewangelii Tomasza. Zachowane fragmenty są krótkie, dlatego nie pozwalają uczciwie twierdzić, że pierwotny tekst był identyczny z późniejszą wersją koptyjską albo że był starszy od wszystkich Ewangelii kanonicznych.

• Nag Hammadi – miejsce w Górnym Egipcie, od którego pochodzi nazwa Biblioteki z Nag Hammadi i kompletny koptyjski tekst.
• Muhammad Ali – jego nazwisko wiąże się z relacją o odkryciu kodeksów w 1945 roku.
• Oksyrynchos – egipskie stanowisko archeologiczne, gdzie odnaleziono greckie fragmenty przypisywane temu samemu nurtowi tradycji.
• Język koptyjski – język późnego Egiptu, w którym zachował się pełny tekst, prawdopodobnie przełożony z greckiego.
• IV wiek – okres datowania kodeksów z Nag Hammadi, a nie pewna data stworzenia wszystkich obecnych w nich utworów.

„Znaleziska z Nag Hammadi pozwoliły czytać teksty gnostyckie w ich własnym brzmieniu, zamiast znać je jedynie z polemik starożytnych autorów.” — parafraza ustaleń prof. Elaine Pagels, The Gnostic Gospels, 1979

To zdanie dobrze porządkuje sprawę: rękopisy są cennym świadectwem historii idei, ale wartość historyczna znaleziska nie rozstrzyga o jego randze religijnej.

Kto i kiedy napisał Ewangelię Tomasza?

Autor Ewangelii Tomasza pozostaje nieznany, a przypisanie jej Tomaszowi Apostołowi Didymosowi ma charakter pseudoepigraficzny, czyli literacko przypisany znanej postaci. Wielu badaczy datuje ostateczną postać utworu na II wiek, choć dyskutuje się o starszych tradycjach zawartych w niektórych logiach.

Tomasz Apostoł Didymos, znany z Ewangelii Jana jako uczeń, który domagał się zobaczenia ran Zmartwychwstałego, nie jest tym samym co Tomasz z Akwinu ani Tomasz a Kempis. Żaden zachowany dowód nie pozwala stwierdzić, że apostoł osobiście napisał ten tekst.

Czy Ewangelia Tomasza jest starsza od Ewangelii kanonicznych?

Nie ma dowodu, że Ewangelia Tomasza jako całość jest starsza od czterech Ewangelii kanonicznych, których powstanie badacze sytuują w I wieku. Datowanie jej ostatecznej formy najczęściej prowadzi do II wieku, choć poszczególne powiedzenia mogą odzwierciedlać wcześniejsze tradycje.

W praktyce rozmowy katechetycznej pomaga proste porównanie: starszy motyw nie czyni automatycznie starszym całego dokumentu. Przypowieść mogła krążyć ustnie, a późniejszy autor mógł ją umieścić w zbiorze o odmiennej teologii.

Dlaczego przypisano tekst Tomaszowi Apostołowi Didymosowi?

Tekst przypisano Tomaszowi Apostołowi Didymosowi, aby nadać wypowiedziom autorytet ucznia Jezusa i podkreślić motyw szczególnego objawienia. Określenie „Didymos” po grecku znaczy „bliźniak”, podobnie jak semickie imię Tomasz.

Starożytne teksty religijne często korzystały z imion apostołów. Sam tytuł nie wystarczał jednak wspólnocie Kościoła jako potwierdzenie pochodzenia apostolskiego. Liczyły się także zgodność nauczania, publiczne użycie w liturgii i przyjęcie przez Kościoły zachowujące wiarę apostolską.

1. Najpierw sprawdź autora – w przypadku Ewangelii Tomasza autor nie jest znany, a Tomasz występuje jako autorytet literacki.
2. Następnie sprawdź datowanie – odpis koptyjski z IV wieku nie jest automatycznie dowodem daty greckiego pierwowzoru.
3. Porównaj treść z kanonem – podobne logion nie usuwa różnic w obrazie Chrystusa, łaski i zbawienia.
4. Uwzględnij odbiór wspólnoty – księgi Nowego Testamentu były rozpoznawane i czytane w Kościele, a nie wybierane według późniejszej sensacji.
5. Unikaj argumentu z tajemnicy – brak wiedzy o autorze nie jest dowodem spisku ani potwierdzeniem apostolskiego pochodzenia.

Jaką formę i treść ma 114 logiów Ewangelii Tomasza?

Forma 114 logiów Ewangelii Tomasza przypomina zbiór krótkich słów, przypowieści i dialogów przypisywanych Jezusowi, ułożonych bez fabuły oraz bez relacji o Paschy. Polski przekład i komentarz ks. prof. Wincentego Myszora pozwalają czytać ten materiał jako tekst starożytnej literatury religijnej, a nie jako księgę natchnioną.

Część wypowiedzi brzmi znajomo dla osoby czytającej Ewangelię Mateusza, Marka lub Łukasza. Inne są celowo zagadkowe. Utrudnia to szybkie cytowanie wyrwanych zdań, bo autor lub redaktor tekstu buduje znaczenie przez zestawienie logiów, nie przez opowieść o czynach Chrystusa.

Jak rozumieć przykładowe logia Jezusa?

Logia Jezusa należy odczytywać najpierw w kontekście całego utworu, a dopiero potem porównywać z Ewangeliami kanonicznymi. Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy podobne zdanie ma tam inne zakończenie, adresata albo teologiczny sens.

Przypowieść o siewcy jest dobrym przykładem. U synoptyków Jezus wyjaśnia ją uczniom w perspektywie słuchania słowa Bożego i owocu wiary. W Ewangelii Tomasza logion istnieje w układzie tekstu, który często kieruje odbiorcę ku poszukiwaniu sekretnej interpretacji.

Czy logion 114 można pogodzić z nauką Kościoła?

Nie, logion 114 nie może być przyjęty jako norma chrześcijańskiej wiary, ponieważ posługuje się obrazem „uczynienia Marii mężczyzną”, obcym godności kobiety objawionej w Piśmie i nauczanej przez Kościół. To przykład, dlaczego tekst trzeba badać krytycznie, a nie budować na nim duchowość.

Nie oznacza to, że trzeba reagować lękiem na każdą trudną stronę starożytnej literatury. Oznacza natomiast, że katecheta, rodzic i czytelnik powinni jasno powiedzieć, co jest źródłem wiary katolickiej: Pismo Święte czytane w żywej Tradycji Kościoła.

• Przypowieść o siewcy – wspólny motyw nie dowodzi wspólnej teologii, bo znaczenie zależy od otaczającego go przekazu.
• Ziarno gorczycy – obraz ma paralelę w Ewangeliach synoptycznych, lecz w kanonie odnosi się do królestwa Bożego głoszonego publicznie.
• Logion 1 – obietnica uniknięcia śmierci przez znalezienie interpretacji przesuwa akcent ku wiedzy dostępnej wtajemniczonym.
• Logion 13 – szczególna rola Tomasza wspiera tytuł utworu, ale nie stanowi dowodu autorstwa apostoła.
• Logion 114 – problematyczny język o Marii wymaga historycznego komentarza, a nie pobożnego zastosowania.

Najkrótsza uczciwa odpowiedź brzmi: podobieństwo kilku logiów do Ewangelii kanonicznych nie czyni Ewangelii Tomasza świadectwem równym Mateuszowi, Markowi, Łukaszowi i Janowi.

Dlaczego Ewangelia Tomasza bywa uznawana za gnostycką?

Gnostycyzm w Ewangelii Tomasza wiąże się przede wszystkim z mocnym akcentem na poznanie ukrytego sensu jako drogi ocalenia. Nie każde logion ma identyczny charakter, lecz całościowy kierunek tekstu różni się od apostolskiego kerygmatu o łasce, krzyżu i zmartwychwstaniu Chrystusa.

Słowo „gnostycki” wymaga ostrożności. Badacze nie opisują nim jednego, prostego ruchu z jednolitą doktryną. W tym przypadku wskazuje ono na język tajemnego poznania, duchowego przebudzenia i szczególnego objawienia, który pojawia się w szerszym środowisku tekstów z Nag Hammadi.

Czym różni się gnoza od wiary apostolskiej?

Gnoza stawia w centrum zbawczą rolę szczególnego poznania, natomiast wiara apostolska głosi zbawienie jako dar Boga w Jezusie Chrystusie, przyjęty w wierze i życiu sakramentalnym. Różnica dotyczy nie tylko słownictwa, ale serca chrześcijańskiego orędzia.

Święty Paweł głosi Chrystusa ukrzyżowanego, a nie ukrytą technikę dostępu do elitarnej wiedzy. W parafialnej praktyce można to wyjaśnić nastolatkowi bez lekceważenia jego pytania: chrześcijaństwo nie jest klubem dla tych, którzy poznali tajne hasło.

Jak rozpoznać internetową sensację o zaginionych ewangeliach?

Najpierw sprawdź datę rękopisu, autora publikacji i to, czy materiał odróżnia tekst historyczny od księgi kanonicznej. Jeśli nagłówek obiecuje „prawdę ukrywaną przez 2000 lat”, a nie podaje źródeł, najpewniej sprzedaje emocję, nie rzetelną historię.

• „Sekretne słowa Jezusa” – taki zwrot wymaga weryfikacji, bo w Ewangelii Tomasza tajemniczość jest elementem samego utworu.
• „Kościół ukrył księgę” – brak kanoniczności nie jest ukrywaniem, ponieważ teksty apokryficzne były znane i badane.
• „Starsze znaczy prawdziwsze” – wiek rękopisu nie rozstrzyga o apostolskim pochodzeniu ani natchnieniu.
• „Jezus był tylko nauczycielem” – to interpretacja sprzeczna z wyznaniem wiary Kościoła w Syna Bożego i Zmartwychwstałego.
• „Wystarczy samodzielna interpretacja” – katolik czyta Pismo w komunii Kościoła, z uwzględnieniem Tradycji i nauczania.

„Kościół przyjmuje i czci jako święte i kanoniczne księgi Starego i Nowego Testamentu w całości, ze wszystkimi ich częściami.” — Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 105, 1994

Ten punkt odniesienia jest jasny: gnostycki charakter nie jest etykietą służącą do zamknięcia dyskusji, lecz opisem różnicy między tajemną gnozą a publicznie głoszoną Ewangelią.

Jakie jest stanowisko Kościoła katolickiego wobec Ewangelii Tomasza?

Stanowisko Kościoła katolickiego wobec Ewangelii Tomasza jest jednoznaczne: tekst nie jest księgą natchnioną ani częścią kanonu Nowego Testamentu, ale może być badany jako źródło historyczne. Katechizm Kościoła Katolickiego z 1994 roku wskazuje, że Pismo Święte obejmuje księgi kanoniczne przyjęte przez Kościół jako natchnione.

Kościół nie musi zakazywać naukowej lektury każdego apokryfu, aby zachować jasność wiary. Decydujące jest to, czy czytelnik wie, czym różni się analiza tekstu od traktowania go jako słowa Bożego w liturgii, katechezie i osobistej modlitwie.

Dlaczego Ewangelia Tomasza nie weszła do kanonu Nowego Testamentu?

Ewangelia Tomasza nie weszła do kanonu, ponieważ nie została rozpoznana jako apostolskie i zgodne z regułą wiary świadectwo Kościoła. Brakuje podstaw, by uznać ją za dzieło Tomasza Apostoła Didymosa, a jej akcenty gnostyckie nie odpowiadają wierze w Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego.

Kanon nie powstał przez arbitralne usunięcie niewygodnych utworów. Wspólnoty chrześcijańskie rozpoznawały księgi związane z apostolskim świadectwem, powszechnie czytane i zgodne z przekazywaną wiarą. Temat szerzej wyjaśnia artykuł kanon Pisma Świętego i księgi natchnione.

Czy katolik może czytać Ewangelię Tomasza?

Tak, katolik może czytać Ewangelię Tomasza jako tekst historyczny lub przedmiot studium, pod warunkiem że nie traktuje jej jako natchnionego źródła wiary. Bezpieczne jest sięgnięcie po wydanie z komentarzem naukowym i porównywanie logiów z Ewangeliami kanonicznymi.

Z doświadczenia pracy parafialnej wynika, że młodzież zwykle pyta o ten tekst po obejrzeniu krótkiego filmu lub rolki w mediach społecznościowych. Najlepiej nie zawstydzać pytającego. Warto poprosić o konkretny cytat, przeczytać go razem i pokazać, czego w tekście brakuje: Paschy Chrystusa.

1. Zacznij od czterech Ewangelii – ich regularna lektura daje właściwy punkt odniesienia dla każdego apokryfu.
2. Wybierz opracowanie naukowe – komentarz ks. prof. Wincentego Myszora pomaga odróżnić przekład od dowolnej internetowej parafrazy.
3. Sprawdź kontekst logionu – pojedyncze zdanie bez sąsiednich wypowiedzi może zostać użyte wbrew sensowi utworu.
4. Porównaj z regula fidei – pytaj, czy tekst prowadzi do wiary w Chrystusa, Jego krzyż, zmartwychwstanie i łaskę.
5. Porozmawiaj z katechetą lub duszpasterzem – szczególnie gdy lektura budzi niepokój lub prowadzi do podważenia podstaw wiary.

Jedno zdanie wystarcza jako odpowiedź dla szukającego: Ewangelia Tomasza może być przedmiotem badań, lecz nie jest tekstem do budowania katolickiej doktryny ani praktyki duchowej.

Ewangelia Tomasza a Ewangelie kanoniczne – jakie są różnice?

Ewangelia Tomasza a Ewangelie kanoniczne łączy kilka podobnych przypowieści i powiedzeń, ale dzieli je forma, obraz Jezusa oraz centrum orędzia. Mateusz, Marek, Łukasz i Jan prowadzą do męki oraz zmartwychwstania, podczas gdy Tomasz kończy zbiór 114 logiów bez opisu Paschy.

Porównanie nie wymaga obrażania tekstu ani jego czytelników. Wystarczy czytać dokładnie. Różnica między „Jezusem jako nauczycielem zagadek” a Jezusem jako wcielonym Synem Bożym, który umiera i zmartwychwstaje dla zbawienia świata, zmienia całą teologię.

Co mają wspólnego Ewangelia Tomasza i Ewangelie synoptyczne?

Ewangelia Tomasza i Ewangelie synoptyczne mają wspólne motywy, między innymi siewcę, gorczycę oraz wezwanie do szukania. Te podobieństwa świadczą o kontakcie z tradycjami krążącymi we wczesnym chrześcijaństwie, lecz nie przesądzają o wspólnym autorze ani identycznym znaczeniu.

Czego brakuje w Ewangelii Tomasza w porównaniu z kanonicznymi?

W Ewangelii Tomasza brakuje opisu męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa, które stanowią centrum przepowiadania apostolskiego. Nie ma też narracji o ustanowieniu Eucharystii, posłaniu uczniów ani publicznym głoszeniu zbawienia wszystkim ludziom.

• Ewangelia Mateusza – przedstawia nauczanie Jezusa w narracji prowadzącej do Paschy; zobacz także Ewangelia Mateusza – tekst, autor i najważniejsze tematy.
• Ewangelia Marka – ukazuje drogę ucznia w cieniu krzyża oraz pustego grobu.
• Ewangelia Łukasza – łączy Ewangelię z historią zbawienia, modlitwą i misją Kościoła.
• Ewangelia Jana – wyznaje Jezusa jako Słowo, które stało się ciałem, i świadczy o Jego znakach.
• Ewangelia Tomasza – pozostaje zbiorem logiów, którego teologia nie spełnia kryteriów kanoniczności.

Dlaczego Ewangelia Tomasza zyskuje popularność w internecie?

Popularność Ewangelii Tomasza w internecie rośnie, ponieważ krótkie logia łatwo zamienić w cytat graficzny, film lub sensacyjny nagłówek o „zaginionych ewangeliach”. Taki format premiuje tajemnicę, ale często pomija datowanie rękopisów, różnicę między apokryfem a kanonem oraz kontekst gnostycyzmu.

Nie każdy materiał online jest nierzetelny. Problem zaczyna się tam, gdzie twórca miesza odkrycie w Nag Hammadi z tezą, że Kościół przez wieki ukrywał prawdziwego Jezusa. Rzetelny materiał poda źródło, odróżni rękopis od autora i zaprosi do przeczytania tekstu w całości.

Jak rozmawiać z młodzieżą o apokryfach gnostyckich?

Zacznij od wysłuchania konkretnego pytania i poproś o tytuł filmu, cytat lub link, który wzbudził wątpliwość. Następnie wyjaśnij w dwóch krokach: czym jest tekst z Nag Hammadi oraz dlaczego Kościół czyta w liturgii cztery Ewangelie kanoniczne.

W parafii nie trzeba odpowiadać sloganem. Dobra rozmowa może doprowadzić do regularnej lektury Ewangelii Jana albo Marka. Pomocnym punktem wyjścia będzie także katecheza dla młodzieży w parafii Gostycyn.

Czy wszystkie apokryfy są takie same?

Nie, apokryfy nie są jednym zbiorem o tej samej treści, dacie i celu, dlatego każdy tekst wymaga osobnej oceny historycznej oraz teologicznej. Ewangelia Judasza, Ewangelia Marii Magdaleny i Ewangelia Tomasza mają różne tradycje rękopiśmienne, choć często pojawiają się razem w internetowych zestawieniach.

• Ewangelia Judasza – warto poznać jej kontekst osobno, korzystając z tekstu Ewangelia Judasza – pochodzenie i znaczenie tekstu.
• Ewangelia Marii Magdaleny – jej fragmentaryczny stan i historia przekazu różnią się od koptyjskiego kodeksu Tomasza; zobacz Ewangelia Marii Magdaleny – czym jest ten tekst.
• Biblioteka z Nag Hammadi – zawiera wiele pism, więc nie wolno przypisywać wszystkich jej treści jednemu autorowi lub nurtowi bez komentarza.
• Media społecznościowe – skracają trudne zagadnienie do jednego hasła, dlatego wymagają sprawdzania źródeł.
• Parafia – jest miejscem, gdzie pytania o wiarę można stawiać spokojnie, bez presji sensacyjnej odpowiedzi.

Najważniejsza zasada brzmi: ciekawość historyczna jest dobra, jeśli prowadzi do prawdy, a nie do wiary budowanej na wyrwanych cytatach i internetowych obietnicach tajemnej wiedzy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Ewangelia Tomasza to ta sama osoba co apostoł niewierny Tomasz?

Tekst przypisuje się Tomaszowi Apostołowi Didymosowi, znanemu z Ewangelii Jana, ale badacze nie uznają tego za dowód faktycznego autorstwa. Najbezpieczniej mówić o utworze pseudoepigraficznym, czyli przypisanym znanej postaci dla nadania mu autorytetu.

Czy Ewangelia Tomasza jest starsza od Ewangelii kanonicznych?

Nie ma dowodów, że cały tekst jest starszy od Ewangelii kanonicznych. Większość badaczy datuje jego końcową formę na II wiek, choć niektóre logia mogą wykorzystywać starsze tradycje ustne.

Dlaczego Kościół odrzucił Ewangelię Tomasza?

Kościół nie uznał jej za natchnioną, ponieważ nie spełnia kryteriów apostolskiego pochodzenia, powszechnego przyjęcia i zgodności z regula fidei. Dodatkowo jej nacisk na ukryte poznanie różni się od apostolskiej wiary w Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego.

Ile logiów zawiera Ewangelia Tomasza?

Ewangelia Tomasza zawiera 114 numerowanych logiów, czyli powiedzeń przypisywanych Jezusowi. Nie układają się one w chronologiczną opowieść o Jego życiu ani nie zawierają relacji o wydarzeniach paschalnych.

Gdzie odnaleziono Ewangelię Tomasza?

Kompletny koptyjski egzemplarz odnaleziono w 1945 roku w Nag Hammadi, w Górnym Egipcie. Należał do zbioru 13 kodeksów określanych jako Biblioteka z Nag Hammadi.

Czy można czytać Ewangelię Tomasza jako katolik?

Tak, można ją czytać w celach historycznych i naukowych, najlepiej z komentarzem specjalisty. Nie należy jednak traktować jej jako księgi natchnionej, podstawy doktryny ani zamiennika czterech Ewangelii kanonicznych.

Czy Kościół kiedykolwiek miał Ewangelię Tomasza w kanonie?

Nie, nie ma podstaw, aby twierdzić, że Ewangelia Tomasza była częścią kanonu Nowego Testamentu na jakimkolwiek etapie historii Kościoła. Znajomość apokryfów przez starożytnych autorów nie oznacza ich liturgicznego lub doktrynalnego uznania.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, część I, dział I, rozdział II, artykuł 3, 1994.
2. Encyclopaedia Britannica, Gospel of Thomas, dostęp sprawdzony w sierpniu 2026.
3. Elaine Pagels, The Gnostic Gospels, Random House, 1979.
4. Wincenty Myszor, Ewangelia Tomasza. Przekład i komentarz, 1998.
5. Kodeks Prawa Kanonicznego, kanony 822-832, tekst polski na stronie Stolicy Apostolskiej.

Marek Jankowski

Redaktor portalu związanego z parafią św. Marcina. Interesuje się historią i tradycją Kościoła na Pomorzu; treści opiera na Piśmie Świętym, Katechizmie i nauczaniu Kościoła.